Een goed gesprek - Over mijzelf - Over filosofie - Over pedagogiek - Over humanisme - Kosten - Columns - Contact - Links

Het humanisme gaat in principe van een mens zelf uit. Een mens bepaald zelf wat de norm en inhoud van zijn leven is. Hij laat zich in principe niet leiden door normen van boven af, dat kan een menselijke autoriteit zijn, maar ook een religieuze. Die mens, die dus een bepaalde vrijheid heeft, zal echter ook zijn verantwoordelijkheid dragen ten opzichte van zijn mede mens, of ruimer gezegd t.o.v. zijn leefomgeving.

Filosofisch betekent dit; door zijn vrijheid is de mens “gedwongen” tot het nemen verantwoordelijkheid. De mens bepaald zelf, ofwel; “de mens is de maat van alle dingen”. Een citaat van Protagoras (ong. 485 – 415 v. Chr.). Hiermee is een van de eerste voorlopers van het humanisme genoemd. Een andere bekende filosoof was Socrates (469 – 399 v. Chr.) hij vond eveneens dat een mens zelf kritisch na moest denken en vragen stellen. Ik wil nog een filosoof noemen als mogelijke voorloper van het moderne humanisme en dat is Imanuel Kant met zijn categorische imperatief; ga zo met een ander om, als je zou willen dat een ander met jou om zou moeten gaan. De mens in relatie tot de ander mens.

De aanzet tot het moderne humanisme werd gegeven door Jaap van Praag (1911 - 1981). Hij postuleerde vijf mensbeeldpostulaten; verbondenheid, gelijk(waardig)heid, natuurlijkheid, redelijkheid, (keuze)vrijheid. Tevens postuleerde hij vijf wereldbeeldpostulaten;

1. Toevalligheid – de mens is er “toevallig”d.w.z. zonder vooraf bepaald doel.
2. Ervaarbaarheid (van alleen de werkelijkheid).
3. Volledigheid (van de werkelijkheid).
4. Bestaan in samenhang met de mens. De wereld is wat zij voor en door de mensen is, of anders gezegd; “Onze”wereld is “de”wereld.
5. Dynamisch, de wereld verandert ontwikkeld zich en daarmee ook de mens, dit is een voortdurend proces.

Is een humanist een atheïst? Wel dat hoeft niet, hij kan bijvoorbeeld zeggen dat hij niet weet of God bestaat, daarmee is hij eigenlijk een agnost; hij die niet weet. Ik zelf zal dan ook nooit het geloof van een ander verwerpen, wat ik wel verwerp is het absolutistische gedrag van een gelovige; God is absoluut en daarmee zijn waarheid. Vanuit dit zichtpunt is er naar mijn idee dan ook geen basis voor een goed gesprek. Respect voor elkaars standpunten is de basis voor een goed gesprek dat wil ook zeggen dat een gesprek best over religie of spiritualiteit kan gaan, mits het absolute weggelaten wordt.

Protagoras	Humanisme	Van Praag